Wat is het juridische spanningsveld tussen een aanvaardbaar onderscheid en een verboden discriminatie op grond van nationaliteit of verblijfsstatuut? Dat is de hamvraag van deze paper, die een schriftelijke weergave is van de mondelinge uiteenzettingen op het colloquium van 22 oktober 2012.
Waarom uitgerekend dit onderwerp? Het antwoord begint 20 jaar geleden. Bij zijn oprichting in 1993 kreeg het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding de bevoegdheid om discriminatie te bestrijden en gelijke kansen te bevorderen. Precies tien jaar later werd deze opdracht uitgebreid: vanaf 2003 werd het Centrum ook bevoegd om migraties in kaart te brengen en te waken over het respect voor de grondrechten van de vreemdelingen in ons land.
Terecht, zo blijkt. Volgens de cijfers van 2011 kregen onze eerstelijnsdiensten dat jaar meer dan 5.000 meldingen. Ruim 1.000 daarvan hadden te maken met het respect voor de grondrechten van vreemdelingen. Elke man of vrouw had een eigen verhaal maar allemaal ondervonden ze problemen om toegang te krijgen tot bepaalde diensten of tegemoetkomingen. In een aantal gevallen werden bankdiensten, sociale voorzieningen, tegemoetkomingen voor mensen met een handicap en zelfs aankopen van trein? of buskaarten geweigerd.
Nader onderzoek van de dossiers toonde aan dat de oorzaken van deze verschillen in behandeling niet altijd eenduidig waren. Wordt iemand verschillend behandeld omwille van zijn vreemde nationaliteit of wordt hij anders behandeld omdat een passende verblijfstitel ontbreekt? Kortom, is er sprake van een verboden discriminatie op grond van nationaliteit, of is het verschil in behandeling gerechtvaardigd?
Precies dat spanningsveld willen we in deze paper vanuit juridisch oogpunt ontleden. Wat zeggen de internationale, Europese en nationale non-discriminatienormen over verschillen in behandeling op grond van nationaliteit of verblijfsstatuut? Hoe interpreteren de respectievelijke rechtscolleges deze normen. Vinden zij deze vormen van verschillen in behandeling gerechtvaardigd of niet? Hoe beïnvloedt de internationale rechtspraak onze Belgische rechtspraak en regelgeving?
Het zijn geen eenvoudige, maar wel belangrijke vragen. De antwoorden die u in deze paper vindt zullen u ongetwijfeld inspireren en richting geven in uw dagelijkse praktijk.
U kunt de paper hieronder downloaden. We wensen u een aangename lectuur.
Jozef De Witte
Directeur
De redactie van deze paper is verzorgd door Gonnie Put.
Blijf op de hoogte van de activiteiten van het Centrum: schrijf u in op onze nieuwsbrief.
Davy Coolen
T: 02 212 30 41
E: daco(apenstaartje)cntr(punt)be