Jaarverslag Migratie 2012

In 2011 immigreerden 138.071 vreemdelingen naar België, wat een lichte daling is ten opzichte van de 140.375 immigraties in 2010. In datzelfde jaar 2011 emigreerden ook 65.951 vreemdelingen vanuit België, wat een sterke stijging is ten opzichte van de 55.175 emigraties van vreemdelingen in 2010. Het saldo van immigraties en emigraties van vreemdelingen in 2011 bedraagt bijgevolg 72.120, een daling van niet minder dan 15% in vergelijking met 2010. De som van immigraties en emigraties van vreemdelingen, het aantal ‘bewegingen’, overschreed in 2011 voor het eerst de kaap van 200.000, wat aanduidt dat er een hoge mate van mobiliteit naar en vanuit België is. De migratie naar en vanuit België is en blijft vooral een EU-migratie: 57% van de immigraties betreft EU-onderdanen.

In 2011 was er een daling van 11% van de eerste verblijfstitels die werden afgeleverd aan onderdanen van buiten de EU, de zogenaamde derdelanders. Dat aantal bedroeg in 2011 60.085, terwijl het er nog 67.653 waren in 2010. België volgt daarmee de trend in de hele EU: uit Eurostat-cijfers blijkt dat er in 2011 16,6 % minder eerste verblijfstitels aan derdelanders werden afgeleverd dan in 2010.

Naast deze cijfers focust het jaarverslag op enkele recente evoluties inzake gezinshereniging en het terugkeerbeleid. Vanuit zijn beide wettelijke opdrachten om de overheid te informeren over de aard en de grootte van de migratiestromen en om te waken over het respect voor de grondrechten van vreemdelingen wijst het Centrum op het spanningsveld tussen het recht van de staat om de migratie te beheren en de plicht van diezelfde staat om de individuele rechten en de autonomie van migranten te respecteren. 

Gezinshereniging: tegemoetkomen aan verschillende verwachtingen

Gezinshereniging blijft een belangrijke motivatie voor migratie naar België. De regelgeving onderging in 2011 een verregaande hervorming, en in het Centrum brengt verslag uit over de impact van deze hervorming. 

Uit zowel de cijfergegevens als de jurisprudentie tot en met 2012 blijkt dat de nieuwe regelgeving ook een andere aanpak van de administratie vraagt. Concreet moet de administratie elk dossier afzonderlijk en grondig bestuderen en behandelen, om te voorkomen dat een automatische toepassing van algemene regels zou leiden tot een inbreuk van het recht op een gezinsleven.  België moet dus zorgen dat de administratie over de nodige middelen beschikt om bij de uitvoering van het migratiebeleid de nodige garanties in te bouwen tegen een schending van de grondrechten.

Inreisverbod als nieuw drukkingsmiddel: nood aan een juiste omkadering

Europa omschrijft het inreisverbod als een maatregel waardoor “het effect van nationale terugkeermaatregelen (…) een Europese dimensie krijgt”. Het inreisverbod is ook en vooral een drukkingsmiddel om te zorgen dat een verwijderingsbeslissing ook effectief wordt uitgevoerd. Het Centrum analyseerde deze nieuwe bepalingen, maar ook de eerste praktijkvoorbeelden om na te gaan wat hun effect is op de vreemdelingen die daaraan onderworpen worden. Volgens het Centrum dient de Belgische staat de wet aan te passen om te garanderen dat er voor elk dossier afzonderlijk een diepgaand onderzoek is, en om te voorzien in de efficiënte mogelijkheid om het inreisverbod te laten opheffen of schorsen als dit nodig is om de grondrechten van vreemdelingen te respecteren. 

Deze twee voorbeelden grijpt het Centrum aan om te onderlijnen dat de staat een evenwichtsoefening moet doen waarbij het de belangen en rechten van de samenleving én het individu respecteert. Wanneer de Staat migratiemaatregelen neemt vanuit het belang van de samenleving moet diezelfde Staat ook de nodige procedures, instrumenten en middelen voorzien om de grondrechten te garanderen van de migranten die door de deze maatregelen worden getroffen. 

U kunt de digitale versie van het ‘Jaarverslag Migratie’ hieronder downloaden. Wij wensen u veel leesplezier toe.