Cijfers die helpen begrijpen

Om te beginnen blijkt dat migratie meer is dan louter immigratie. Migratiebewegingen in België omvatten in- én uitwaartse stromen, telkens van zowel Belgische onderdanen als van vreemdelingen. Om geen vertekend beeld te krijgen, is het belangrijk die verschillende aspecten te belichten – en niet alleen op immigratie te focussen, zoals geregeld gebeurt. Als er in 2012 maar 100 migraties zouden zijn geweest, zou het om 59 immigraties en 41 emigraties gegaan zijn.

In werkelijkheid waren er in 2012 natuurlijk veel meer migraties: meer dan 250.000 migratiebewegingen van en naar België, van Belgen en vreemdelingen, werden dat jaar geregistreerd. Dat brengt ons bij een andere vaststelling: sinds verschillende decennia is België het decor van een aanzienlijke en alsmaar groeiende worden internationale mobiliteit. ‘De cijfers bewijzen eerst en vooral dat alle migratiebewegingen in België, zoals overal ter wereld, in de lift zitten’, zegt Jozef De Witte, directeur van het Centrum. ‘Met andere woorden: migratie bepaalt steeds meer de demografie van een land, naast het geboorte- en het sterftecijfer. Maar nog te vaak benaderen we het fenomeen vanuit een economische, sociale en vooral politieke invalshoek.’

De cijfers corrigeren nog een ander verkeerd beeld: dat immigratie vooral een zaak van (Noord-)Afrikanen of Aziaten zou zijn. Immigratie is in de eerste plaats een intra-Europees fenomeen – waar dus de regels inzake vrij verkeer gelden – en als het al om zogenoemde ‘derde landen’ gaat, zijn die steeds diverser. Uit onderzoek van de migratietendensen van de afgelopen twintig jaar blijkt dat vooral EU-onderdanen naar ons land uitweken. Zo ging het in 2011 in 78.473 van de in totaal 138.071 immigraties om EU 27-onderdanen (ofwel 56,8%, een stijging van 6% tegenover 2010). Die immigranten komen vooral uit de 15 oude lidstaten van de EU zoals die tot 2004 bestond (47.996 migraties of 34,8% van de volledige instroom). Het aandeel van de lidstaten die in 2004 en 2007 tot de EU toetraden is tussen 2004 en 2011 meer dan verdubbeld, van 10% naar 22%. 2012 bevestigt die tendens, met 78.480 intracommunautaire immigraties (of 63% van alle immigraties, waarvan 38% onderdanen van de nieuwe lidstaten).

Nationaliteit en origine: twee verschillende realiteiten
Van de 11 miljoen inwoners van België zijn een aantal Belg, een aantal vreemdeling en een aantal Belg geworden vreemdeling. Onze nationaliteit bepaalt sterk ons dagelijkse leven. Ze bepaalt of we gemakkelijk naar het buitenland kunnen reizen, ze beïnvloedt onze toegang tot de arbeidsmarkt, hoe vrij we er een gezinsleven op kunnen nahouden, of we invloed op het politieke beleid kunnen hebben enzovoort.

In 2012 had bijna een vijfde van de Belgische bevolking een vreemde nationaliteit bij de geboorte, ofwel 2 miljoen inwoners. Meer dan een kwart van hen was in België geboren. Meer dan de helft van die 2 miljoen was nog altijd vreemdeling; net geen 900.000 van hen waren sinds hun geboorte Belg geworden.

Maar iemands nationaliteit – de huidige of die bij de geboorte – vertelt niet alles over zijn of haar origine of migratieachtergrond. Sommige Belgen hebben een vrij recente migratieachtergrond: ze zijn hier geboren uit ouders die geïmmigreerd zijn. Andere Belgen zijn in buitenland geboren uit Belgische ouders die geëmigreerd zijn.

Als we uitgaan van de nationaliteit, is één inwoner op 10 in België vreemdeling. Op basis van de nationaliteit bij de geboorte is ruim 1 inwoner op 5 van vreemde origine. En als we rekening houden met de nationaliteit van de grootouders van de 11 miljoen inwoners van ons land, blijkt een kwart van onze bevolking van vreemde origine te zijn.

Meer informatie?

• Statistisch en demografisch verslag

• In een oogwenk: de migratie naar en van België